Ngày Tết Nguyên Đán là dịp quan trọng để gia đình sum họp, bày tỏ lòng thành kính với tổ tiên. Mâm cỗ cúng ngày Tết không chỉ là thể hiện sự sung túc, đủ đầy mà còn mang đậm ý nghĩa văn hóa, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của người Việt. Việc chuẩn bị các món ăn ngon, chuẩn vị truyền thống hay có thêm nét biến tấu hiện đại sẽ giúp mâm cỗ thêm phần trang trọng và ý nghĩa.
Bài viết này sẽ tổng hợp những món ăn cúng ngày Tết không thể thiếu, từ những hương vị “xương sống” của mâm cỗ truyền thống đến những gợi ý món ngon, hấp dẫn giúp bạn dễ dàng xây dựng một thực đơn cúng Tết hoàn hảo theo từng vùng miền và số lượng món mong muốn. Bên cạnh đó, chúng tôi còn chia sẻ những bí quyết nhỏ để món ăn thêm phần đậm đà và cách bài trí mâm cỗ đẹp mắt, chuẩn phong thủy, mang đến một cái Tết trọn vẹn và ý nghĩa nhất.
Các món ăn truyền thống không thể thiếu trong mâm cỗ cúng ngày Tết
Các món ăn truyền thống đóng vai trò là linh hồn của mâm cỗ cúng ngày Tết, thể hiện sự tôn kính đối với ông bà tổ tiên và mong ước một năm mới an khang, thịnh vượng. Chúng là những hương vị quen thuộc, gắn liền với ký ức tuổi thơ của mỗi người và luôn giữ vị trí trang trọng, thiêng liêng trên bàn thờ gia tiên.
Dưới đây là những món ăn “xương sống” thường xuyên xuất hiện, góp phần tạo nên nét đặc trưng cho mâm cỗ cúng Tết Việt Nam:
Bánh chưng, Bánh tét: Biểu tượng của ngày Tết
Bánh chưng và bánh tét là hai loại bánh không thể thiếu trên mâm cỗ cúng Tết, tượng trưng cho đất (bánh chưng vuông) và trời (bánh tét tròn), thể hiện lòng biết ơn trời đất đã cho mưa thuận gió hòa và mùa màng bội thu. Việc làm bánh chưng, bánh tét vào dịp cuối năm cũng là một nét đẹp văn hóa, đòi hỏi sự tỉ mỉ, khéo léo và tinh thần gắn kết gia đình.
Chuẩn bị bánh chưng, bánh tét đòi hỏi quá trình ngâm gạo nếp, chuẩn bị lá dong, gói ghém cẩn thận và luộc bánh trong nhiều giờ. Ngày nay, bên cạnh bánh chưng truyền thống với nhân đậu xanh, thịt mỡ, còn có nhiều biến tấu như bánh chưng chay, bánh chưng gấc, bánh tét nhân chuối, bánh tét lá dứa… để phù hợp với khẩu vị đa dạng của mọi người.
Thịt kho tàu (Thịt kho trứng): Hương vị ấm áp, sum vầy
Thịt kho tàu, với màu nâu cánh gián óng ánh, vị đậm đà quyện cùng cái béo ngậy của thịt ba chỉ và trứng vịt luộc, là món ăn mang đến cảm giác ấm áp, sum vầy cho bữa cơm gia đình ngày Tết. Đây là món ăn quen thuộc trong mâm cỗ cúng, thể hiện sự sung túc và no đủ.
Để làm thịt kho tàu đậm đà, chuẩn vị, bạn cần chọn thịt ba chỉ tươi ngon, phần nạc và mỡ xen kẽ đều. Ướp thịt với nước mắm ngon, đường, tiêu, hành tím băm và một chút nước màu để tạo màu đẹp mắt. Luộc trứng vịt cùng lúc với thịt để trứng ngấm gia vị, mềm ngon. Bí quyết để nước kho sánh lại là hạ nhỏ lửa và kho liu riu trong thời gian đủ dài.
Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Cá Madai Cúng Nước Cốt Yuzu Chuẩn Vị: Hướng Dẫn Chi Tiết
Gà luộc: Sự thanh tao và trang trọng trên mâm cỗ
Gà luộc, với phần da vàng óng ả và thịt gà săn chắc, ngọt thơm, mang đến sự thanh tao, trang trọng cho mâm cỗ cúng Tết. Đây là món ăn thường được chọn để dâng lên tổ tiên, thể hiện lòng hiếu thảo và mong cầu sức khỏe.
Cách chọn gà ngon là bước quan trọng nhất: chọn gà trống trưởng thành, chắc thịt, da vàng tự nhiên. Khi luộc, cho gà vào nồi nước lạnh có pha chút muối và dấm hoặc vài lát chanh để thịt gà săn lại và giữ được màu vàng đẹp mắt. Vớt gà ra khi chín tới, ngâm vào tô nước đá lạnh để da gà săn chắc và giữ màu vàng lâu hơn. Gà luộc thường ăn kèm với muối tiêu chanh hoặc nước mắm gừng tỏi ớt để tăng thêm hương vị.
Nem rán (Chả giò): Món khai vị giòn rụm, hấp dẫn
Nem rán, hay còn gọi là chả giò, là món khai vị quen thuộc, mang đến sự giòn rụm, thơm ngon hấp dẫn cho mâm cỗ Tết. Món ăn này không chỉ ngon khi ăn nóng mà còn dễ dàng bảo quản và làm số lượng lớn để đãi khách trong những ngày đầu năm mới.
Nhân nem có thể biến tấu đa dạng với thịt heo xay, tôm, miến, mộc nhĩ, hành tây, cà rốt… tạo nên hương vị phong phú. Đối với những người ăn chay, có thể làm nem chay với nhân từ đậu hũ, rau củ, nấm hương. Bí quyết để cuốn nem chắc tay và chiên nem giòn lâu là sử dụng bánh đa nem phù hợp, cuốn đều tay và chiên ngập dầu ở nhiệt độ thích hợp.
Canh khổ qua nhồi thịt: Vị đắng mang ý nghĩa may mắn
Canh khổ qua nhồi thịt là món ăn mang ý nghĩa đặc biệt trong ngày Tết. Vị đắng của khổ qua tượng trưng cho những khó khăn, vất vả của năm cũ sẽ được “trôi qua”, để đón nhận một năm mới may mắn và an lành.
Để làm món canh này, bạn cần sơ chế khổ qua bằng cách bỏ ruột, ngâm nước đá có pha muối để bớt đắng. Nhân nhồi thường là thịt heo xay, nấm mèo, bún tàu, hành lá, nêm nếm gia vị vừa ăn. Luộc canh khổ qua nhồi thịt cần giữ lửa vừa phải để thịt chín mềm, nước canh ngọt thanh từ xương hoặc thịt, không bị đục.
Canh măng (măng khô/tươi) giò heo/chân giò: Nét đặc trưng của Tết
Canh măng là món ăn mang đậm hương vị truyền thống, đặc trưng của ngày Tết Việt Nam, đặc biệt là ở miền Bắc. Vị ngọt thanh của măng hòa quyện với sự đậm đà, béo ngậy của giò heo/chân giò tạo nên một món canh hấp dẫn, “chuẩn vị Tết”.
Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Chè Đậu Đỏ Cúng Đầy Tháng Chuẩn Vị, Thu Hút Tài Lộc
Để có bát canh măng ngon, bạn cần chọn măng khô ngon hoặc măng tươi non. Măng khô cần ngâm nước và luộc kỹ nhiều lần để loại bỏ độc tố và làm mềm. Măng tươi thì cần luộc sơ qua. Xương giò heo/chân giò ninh cùng măng cho ra nước dùng ngọt thanh, thịt mềm nhừ. Nêm nếm gia vị vừa ăn, thêm hành lá, rau mùi để món canh thêm phần hấp dẫn.
Giò lụa, Giò thủ: Hương vị quen thuộc, không thể thiếu
Giò lụa và giò thủ là hai món ăn nguội quen thuộc, thường xuất hiện trên mâm cỗ cúng Tết như một biểu tượng của sự đủ đầy và sung túc. Chúng dễ dàng kết hợp với nhiều món ăn khác và có thể bảo quản được lâu.
Giò lụa dai ngon, mềm mịn thường được làm từ thịt heo tươi xay nhuyễn, gói lá chuối và luộc chín. Giò thủ (hay còn gọi là giò tai) có kết cấu sần sật từ tai heo, bì heo, thịt thủ, nấm hương, mang đến hương vị đặc trưng. Cả hai loại giò đều có thể thưởng thức cùng nước mắm, dưa hành hoặc cuốn bánh tráng. Lưu ý bảo quản giò ở nơi thoáng mát, sạch sẽ, tốt nhất là trong tủ lạnh để giữ được độ tươi ngon.
Dưa hành, dưa món, củ kiệu: Vị chua ngọt cân bằng hương vị
Dưa hành, dưa món và củ kiệu là những món ăn kèm mang vị chua ngọt đặc trưng, có tác dụng giải ngán hiệu quả, giúp cân bằng hương vị cho mâm cỗ Tết thịnh soạn. Chúng không chỉ là món ăn kèm ngon miệng mà còn là biểu tượng của sự tỉ mỉ, khéo léo của người nội trợ.
Việc muối dưa hành, dưa món hay củ kiệu tại nhà không quá phức tạp, đòi hỏi sự chuẩn bị nguyên liệu tươi ngon và quy trình muối đúng cách. Dưa hành giòn, cay nhẹ; dưa món ngũ sắc với đủ vị chua, cay, mặn, ngọt; củ kiệu giòn sần sật, vị cay nồng. Chúng thường được thưởng thức cùng thịt kho tàu, bánh chưng, giò chả để bữa ăn thêm phần trọn vẹn.
Các món ăn ngon và hấp dẫn khác cho mâm cỗ Tết thêm phong phú
Bên cạnh những món ăn truyền thống “kinh điển”, việc bổ sung thêm các món xào, món kho hay các món ăn sáng tạo, biến tấu sẽ giúp mâm cỗ cúng Tết thêm phần phong phú, hấp dẫn và thể hiện sự sáng tạo của gia chủ.
Các món xào, nộm chống ngán
Có thể bạn quan tâm: Chè Cúng Ngày Tết: Hướng Dẫn Nấu Các Loại Chè Ngon Chuẩn Vị Truyền Thống
Các món xào rau củ thập cẩm hoặc miến xào thập cẩm là lựa chọn tuyệt vời để cân bằng vị giác và bổ sung vitamin cho mâm cỗ. Chúng mang đến màu sắc tươi sáng và hương vị thanh nhẹ.
Các loại nộm như nộm tai heo giòn sần sật, nộm gà xé phay với nước trộn chua ngọt đậm đà cũng là những món ăn giúp giải ngán hiệu quả. Việc thêm các món nộm vào thực đơn sẽ mang đến sự tươi mát, kích thích vị giác, giúp mọi người ăn ngon miệng hơn.
Các món kho mặn đặc sắc
Ngoài thịt kho tàu, các món kho mặn khác như cá kho Tết, tôm rim mặn ngọt cũng góp phần làm mâm cỗ thêm phần hấp dẫn. Cá kho Tết thường được kho cùng riềng, mẻ hoặc nước mắm gừng, tạo nên hương vị đậm đà, cay nồng đặc trưng. Tôm rim mặn ngọt với lớp sốt óng ánh cũng rất bắt mắt và hao cơm.
Ở miền Bắc, thịt đông là một món ăn nguội đặc sắc của ngày Tết. Thịt chân giò, bì heo nấu nhừ với gia vị, sau đó để nguội cho đông lại, mang đến hương vị béo ngậy, tan trong miệng.
Các món ăn cho mâm cỗ chay ngày Tết
Ngày càng có nhiều gia đình lựa chọn mâm cỗ chay để dâng lên tổ tiên, thể hiện sự thanh tịnh và lòng từ bi. Các món chay ngày Tết cũng vô cùng phong phú và hấp dẫn.
Bánh chưng, bánh tét chay với nhân đậu xanh, nấm, rau củ mang đến hương vị thơm ngon không kém bản gốc. Các món kho như rau củ kho nấm, nấm kho tiêu đậm đà hương vị. Canh nấm, canh rau củ thập cẩm cũng là những lựa chọn tuyệt vời để hoàn thiện mâm cỗ chay.
Gợi ý thực đơn mâm cỗ cúng Tết theo vùng miền và số lượng món
Việc xây dựng thực đơn mâm cỗ cúng Tết cần đảm bảo sự cân đối giữa các món ăn, hài hòa hương vị và phù hợp với văn hóa vùng miền. Dưới đây là một số gợi ý giúp bạn tham khảo.
Gợi ý mâm cỗ Tết miền Nam
Có thể bạn quan tâm: 10+ Cách Nén Ổ Cứng Máy Tính Hiệu Quả Để Tiết Kiệm Dung Lượng
Mâm cỗ Tết miền Nam thường có xu hướng đa dạng với sự kết hợp của nhiều loại thực phẩm, mang đậm hương vị ngọt ngào và phong phú.
Một mâm cỗ cúng Tết miền Nam tiêu biểu có thể bao gồm: Bánh Tét (thường là bánh tét nhân chuối), Canh măng vịt, Thịt kho tàu (với trứng cút), Gà luộc, Chả giò, Lạp xưởng, Tôm khô củ kiệu, Dưa giá. Món tráng miệng thường có trái cây theo mùa và các loại mứt.
Gợi ý mâm cỗ Tết miền Bắc
Mâm cỗ Tết miền Bắc mang nét đặc trưng của sự tinh tế, trang trọng và ấm cúng, với những món ăn mang đậm hương vị truyền thống.
Một mâm cỗ cúng Tết miền Bắc điển hình sẽ có: Bánh chưng vuông, Gà luộc cánh tiên, Canh măng khô chân giò, Giò lụa, Nem rán, Dưa hành muối, Chả quế. Đôi khi còn có thêm món Nấm hương xào hoặc Thịt đông.
Gợi ý thực đơn 3 mâm cỗ Tết với số lượng món khác nhau
Tùy thuộc vào điều kiện và mong muốn, bạn có thể chuẩn bị mâm cỗ với số lượng món khác nhau.
- Mâm cỗ 3 món: Lựa chọn tối giản nhưng vẫn đầy đủ ý nghĩa, có thể bao gồm: Bánh chưng/Bánh tét, Gà luộc, Canh măng hoặc Thịt kho tàu.
- Mâm cỗ 5 món: Cân bằng giữa truyền thống và sự đa dạng, có thể gồm: Bánh chưng/Bánh tét, Gà luộc, Thịt kho tàu, Canh măng, Nem rán hoặc Giò lụa.
- Mâm cỗ 8 món trở lên: Mâm cỗ đầy đặn, sung túc, có thể kết hợp các món tiêu biểu của miền Bắc và miền Nam, thêm các món phụ như nộm, xào, món kho mặn khác.
Bí quyết để có mâm cỗ cúng Tết hoàn hảo và ý nghĩa
Để mâm cỗ cúng Tết không chỉ ngon mà còn đẹp mắt, trang trọng và mang trọn vẹn ý nghĩa, bạn có thể tham khảo những bí quyết sau:
Cách chuẩn bị và sắp xếp mâm cỗ đẹp mắt
Bày biện mâm cỗ là một nghệ thuật, thể hiện sự khéo léo và tấm lòng của gia chủ. Theo phong thủy hoặc thẩm mỹ, nên sắp xếp các món ăn một cách cân đối, hài hòa. Các món nước nên đặt ở vị trí trung tâm hoặc phía sau, các món khô ở phía trước.
Sử dụng các loại lá như lá dong, lá chuối để lót đĩa, trang trí món ăn. Hoa tươi như hoa cúc, hoa ly cũng có thể được sử dụng để điểm xuyết, mang đến không khí tươi vui, ấm áp cho bàn thờ.
Lưu ý về cách chọn nguyên liệu tươi ngon cho món ăn ngày Tết
Chất lượng nguyên liệu là yếu tố quyết định đến hương vị của món ăn. Khi đi chợ Tết, hãy ưu tiên chọn thịt có màu sắc tươi, đàn hồi tốt, không có mùi lạ. Cá nên chọn con bơi khỏe, mang đỏ tươi. Rau củ quả nên chọn loại tươi, không bị dập nát, có mùi thơm tự nhiên. Các loại gia vị như nước mắm, hạt nêm cũng nên chọn loại ngon để đảm bảo hương vị đậm đà cho món ăn.
Thực hành làm món Tết dễ dàng hơn với các mẹo vặt nhà bếp
Việc chuẩn bị nhiều món ăn trong dịp Tết có thể khiến bạn bận rộn. Hãy áp dụng các mẹo vặt nhà bếp để công việc trở nên nhẹ nhàng hơn. Sơ chế nguyên liệu như hành tỏi băm, thái rau củ có thể làm trước và bảo quản trong hộp kín. Các món kho, món luộc có thể làm trước một ngày và hâm nóng lại.
Bí quyết bảo quản món ăn đã chế biến là để nguội hoàn toàn rồi cho vào hộp kín, cất giữ trong ngăn mát tủ lạnh. Khi cần dùng, hâm nóng lại bằng phương pháp phù hợp để giữ trọn hương vị.
Các món tráng miệng và đồ uống “trend” cho ngày Tết thêm trọn vẹn
Bên cạnh các món chính, các món tráng miệng và đồ uống cũng góp phần làm cho ngày Tết thêm phần hấp dẫn.
Các món chè như chè trôi nước, chè đậu xanh, chè bà ba luôn được yêu thích. Mứt Tết với đủ loại như mứt dừa, mứt bí, mứt gừng là món ăn vặt không thể thiếu. Rau câu nhiều màu sắc cũng là lựa chọn giải khát thú vị. Đồ uống có thể là nước ép trái cây tươi, trà hoa quả, hoặc các loại nước detox tốt cho sức khỏe, giúp cân bằng lại vị giác sau những bữa ăn thịnh soạn.
Cập Nhật Lúc Tháng 9 6, 2026 by Pastaparadise
